ประวัติวัดป่าสายพระอาจารย์มั่น กับเรื่องราวของพระป่าที่น่าเลื่อมใส

‘พระป่า’ คือ พระภิกษุฝ่ายอรัญวาสีซึ่งสืบทอดมาจากพระครูวิเวกพุทธกิจ และพระครูวินัยธรมั่น ภูริทตฺโต สำหรับพระภิกษุที่เลือกเดินเส้นทางสายนี้จะเน้นการฝึกกรรมฐานควบคู่กับการรักษาวินัยอย่างเคร่งครัด

พระอาจารน์มั่น

พระป่า คือ ธรรมยุติกนิกาย เป็นพระที่ออกเดินทางไปตามป่าเขา ใช้ป่าเขาเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม พร้อมแสวงหาความเงียบสงบในการปฏิบัติธรรม หรือ พระสายธุดงค์กรรมฐาน ต้องเดินทางไปตามป่าจึงจำต้องใช้ผ้าไตรจีวรไม่กี่ชุดเท่านั้น เพื่อไม่ให้แลดูสกปรก จึงต้องย้อมสี ‘แก่นขนุน หรือแก่นขนุนเข้ม’

พระภิกษุฝ่ายธรรมยุติกนิกาย จะต้องศึกษาคันถธุระในช่วงเข้าพรรษา เมื่อยามหน้าแล้งถึงค่อยออกไปจาริกฝึกวิปัสสนาธุระตามสถานที่ต่างๆ โดยเฉพาะในแถบอีสานมีพระอาจารย์สายนี้ที่ได้รับความเลื่อมใส ศรัทธา อยู่หลายต่อหลายคน ซึ่งมี พนฺธุโล และพระอาจารย์ม้าว เทวธมฺมี เป็นกำลังหลักในช่วงยุคแรก

ต่อมาลูกศิษย์ของพระอาจารย์ม้าว เทวธมฺมี ได้แก่ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ ขณะนั้นท่านยังเป็นพระครูวิจิตรธรรมภาณี ได้เข้ามาศึกษาธรรมกับพระปัญญาพิศาลเถร วัดปทุมวนาราม จึงจำพรรษามาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2439 ซึ่งในระหว่างนั้นพระอาจารย์หนู ฐิตปญฺโญ กับพระอาจารย์เสาร์ กนฺตสีโล ก็ได้เดินทางเข้ามา ณ วัดปทุมวนารามด้วย จุดมุ่งหมายของพวกท่านคือการศึกษาพระปริยัติธรรมและอบรมกรรมฐาน หลังจากนั้นจึงกลับไปช่วยกันเผยแผ่ธรรมที่ภาคอีสานเช่นเดิม

ต่อมาพระอาจารย์หนู ฐิตปญฺโญ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าอาวาสวัดปทุมวนาราม จึงทำให้พระอาจารย์เสาร์กลายเป็นผู้นำหมู่คณะพระป่าเพียงองค์เดียวเท่านั้น ซึ่งพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ก็ได้เข้ามาเป็นลูกศิษย์พระอาจารย์เสาร์ และกลายเป็นกำลังหลักในการช่วยเผยแผ่ศาสนา เมื่อพระอาจารย์เสาร์ถึงคราวมรณภาพ ในปี พ.ศ. 2486 จึงทำให้พระอาจารย์มั่นขึ้นมาเป็นครูบาจารย์ใหญ่ต่อไป

หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ได้รับการขนานนามว่าเป็นพระอาจารย์แห่งกองทัพสายวัดป่า

พระครูวินัยธร ภูริทัตโตหรือหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ท่านมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักไปไกล เพราะถือกันว่าท่านคือบุพพาจารย์แห่งพระวิปัสสนากรรมฐานแห่งประเทศไทย โดยเป็นผลพวงมาจากความมุ่งมั่นหมั่นศึกษาและปฏิบัติภาวนาอย่างจริงจังจนกระทั่งบรรลุถึงธรรม โดยท่านจะพำนักอยู่ตามป่าเขา จนได้รับฉายาว่าพระฝ่ายอรัญวาสีธุดงค์กรรมฐาน

ถึงแม้ในปัจจุบันท่านจะได้ละสังขารไปนานกว่า 6 ทศวรรษแล้ว แต่คำสอนรวมทั้งเรื่องราวอันน่าเลื่อมใสของการธุดงค์ตามป่าเขารวมทั้งการเผยแผ่พุทธศาสนาตามยังสถานที่ต่างๆ ก็ยังคงอยู่ในความทรงจำพร้อมทั้งสร้างศรัทธาในหมู่ชาวพุทธอย่างไม่เสื่อมคลาย